Chủ tịch UBND tỉnh Trần Duy Đông - Trưởng đoàn Giám sát số 2 của BTV Tỉnh uỷ giám sát chuyên đề (trong đó có nội dung thực hiện chủ trương sắp xếp tổ chức bộ máy phân cấp, phân quyền gắn với thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp) tại xã Bình Nguyên

Nhận diện những “nút thắt” trong công tác cán bộ sau sáp nhập của chính quyền địa phương 2 cấp tỉnh Phú Thọ

Từ tháng 7 năm 2025 đến nay, bộ máy chính quyền địa phương 2 cấp tỉnh Phú Thọ mới nhanh chóng bắt nhịp, chủ động thực hiện tốt chức năng lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành theo đúng phân cấp, phân quyền và thẩm quyền mới. Trong điều kiện vận hành bộ máy mới bước đầu còn có những khó khăn nhất định, các địa phương đã chủ động, linh hoạt khắc phục, từng bước hoàn thiện tổ chức bộ máy, điều kiện làm việc và phương thức lãnh đạo, quản lý, điều hành; giữ vững kỷ luật, kỷ cương hành chính; đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, nâng cao tinh thần trách nhiệm, thái độ phục vụ của đội ngũ cán bộ, công chức theo hướng gần dân, sát dân, hiểu dân và phục vụ hiệu quả Nhân dân.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả nổi bật, thực tiễn vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp tỉnh Phú Thọ còn một số vướng mắc, bất cập, ảnh hưởng không nhỏ đến công tác cán bộ, nhất là ở cấp xã, trở thành những “nút thắt” cần phải giải quyết và khắc phục nhanh chóng.

Thứ nhất, các chức năng, nhiệm vụ mới của chính quyền địa phương 2 cấp gây ra sự chênh lệch giữa khối lượng công việc và sự thiếu hụt nguồn nhân lực làm việc.

Sau khi sáp nhập, địa bàn quản lý rộng hơn, số lượng đầu mối cấp xã cần theo dõi, tổng hợp lớn (148 xã, phường), tạo áp lực lớn hơn đối với đội ngũ cán bộ, công chức cấp tỉnh trong quá trình chỉ đạo, điều hành và tổ chức thực hiện nhiệm vụ; biên chế ngành giáo dục và đào tạo được giao còn thiếu so với nhu cầu.  Một số trụ sở đảng ủy, UBND xã, công an xã, nhất là các xã miền núi còn khoảng cách xa nhau, gây khó khăn trong công tác phối hợp; một số trụ sở được xây dựng từ lâu chưa được sửa chữa đáp ứng yêu cầu công tác.

Đội ngũ cán bộ cấp xã, phường tỉnh Phú Thọ đã tăng lên hơn 65.800 người, trong đó có 91% có trình độ đại học trở lên. Tuy nhiên, khối lượng công việc của cơ sở tăng đột biến, tất cả các chức năng, nhiệm vụ từ cấp huyện được chuyển giao xuống cấp xã, nhưng quy trình làm việc và phân bổ nguồn lực chưa có văn bản cụ thể hướng dẫn tái thiết kế lại cho phù hợp với nhiệm vụ, chức năng của chính quyền cơ sở. Hiện tại, mỗi phòng, ban cấp xã chỉ có từ 2 đến 4 cán bộ nhưng phải đảm nhiệm tương đương công việc của từ 5 đến 7 sở, ngành cấp tỉnh.

Thứ hai, thực tiễn hiện nay, một số quy trình làm việc vẫn còn bất cập, một số cán bộ cấp cơ sở năng lực, trình độ chưa đáp ứng được yêu cầu của nhiệm vụ mới.

Việc sáp nhập cơ quan, đơn vị hành chính các cấp ban đầu có những tác động nhất định đến tâm lý, sinh hoạt và việc tổ chức thực hiện nhiệm vụ được giao đối với một bộ phận cán bộ do thay đổi về địa bàn, cơ quan, chức vụ công tác và khoảng cách di chuyển đến nơi làm việc. Vẫn còn tình trạng cán bộ vừa thừa vừa thiếu, một lượng lớn cán bộ không chuyên trách bị thừa, nhưng đồng thời thiếu hụt các chuyên gia về công nghệ thông tin, chuyển đổi số và các lĩnh vực chuyên ngành khác. Nhiều cán bộ không có kinh nghiệm trong các lĩnh vực mới được phân công, dẫn đến áp lực làm việc quá lớn.

Ứng dụng công nghệ thông tin của chính quyền cơ sở chưa thực sự đồng bộ, một số xã ở vùng sâu, vùng xa còn hạn chế hạ tầng công nghệ, gây khó khăn khi triển khai chính quyền số và cải cách thủ tục hành chính. Việc triển khai thực hiện một số quy định, hướng dẫn của Trung ương liên quan đến tổ chức bộ máy Trạm Y tế cấp xã còn gặp khó khăn; việc tổ chức mô hình Văn phòng Đăng ký đất đai vẫn còn bộ máy trung gian là các chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai.

Thứ ba, hột số quy định về chế độ chính sách đối với cán bộ, công chức khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp chưa phù hợp, còn đang tiếp tục được hoàn thiện.

Mặc dù trung ương đã ban hành Nghị định số 154/2025/NĐ-CP để giải quyết chế độ cho cán bộ không chuyên trách dôi dư, nhưng việc thực hiện còn chậm, ảnh hưởng đến tâm tư của cán bộ cơ sở.

Chế độ phụ cấp cho cán bộ làm công tác đảng, công tác mặt trận, đoàn thể bị cắt giảm 30%, trong khi khối lượng công việc tại cấp xã lại rất lớn, làm giảm tinh thần làm việc.

Chính sách lương thưởng, phụ cấp và chế độ bảo vệ cho cán bộ cấp cơ sở chưa được điều chỉnh tương xứng với khối lượng công việc được giao, làm khó khăn trong việc thu hút nhân lực chất lượng cao về cơ sở.

Giải pháp tháo gỡ những “nút thắt” trong công tác cán bộ sau sáp nhập của chính quyền địa phương 2 cấp tỉnh Phú Thọ

  Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh Phú Thọ lần thứ I, nhiệm kỳ 2025 - 2030 xác đinh một trong những nhiệm vụ trọng tâm để thực hiện các mục tiêu trong nhiệm kỳ là: “Củng cố, kiện toàn tổ chức bộ máy đáp ứng yêu cầu của kỷ nguyên phát triển mới. Triển khai vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp bảo đảm thông suốt, hoạt động hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả”. Thực hiện được mục tiêu trên, phải tháo gỡ những “nút thắt” trong công tác cán bộ sau sáp nhập, trong đó tập trung vào những giải pháp cơ bản sau:

Một là, thực hiện luân chuyển, điều động, biệt phái cán bộ, công chức, viên chức phục vụ vận hành chính quyền địa phương 2 cấp.

Sau khi chính quyền địa phương 2 cấp đi vào vận hành, để khắc phục tình trạng thừa, thiếu cục bộ cán bộ, công chức giữa các xã, phường, Ban Thường vụ Tỉnh ủy đã ban hành Kế hoạch số 25-KH/TU, ngày 19/9/2025 về việc tăng cường điều động, biệt phái công chức, viên chức về công tác tại các xã, phường trên địa bàn tỉnh Phú Thọ. Việc tăng cường, điều động, luân chuyển và biệt phái công chức, viên chức ở tỉnh Phú Thọ là một giải pháp sáng tạo để tháo gỡ các nút thắt trong công tác cán bộ: Chủ động tháo gỡ tình trạng thừa, thiếu cục bộ về nhân sự giữa các xã, phường sau khi vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp;  Tạo cơ sở để điều phối, sắp xếp nguồn nhân lực linh hoạt, kịp thời bổ sung cán bộ có chuyên môn cho các địa bàn còn khó khăn, nhất là các lĩnh vực tài chính, đất đai, xây dựng, công nghệ thông tin, tư pháp, nông nghiệp, giáo dục, y tế; Từng bước được củng cố cả về số lượng và chất lượng, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, bảo đảm hoạt động thông suốt, ổn định của chính quyền cơ sở, đồng thời thể hiện rõ tính chủ động, sáng tạo của tỉnh trong tổ chức vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.

Tính đến ngày 15/5/2026, toàn tỉnh đã tăng cường, điều động, biệt phái cho UBND cấp xã là 1.072 người, trong đó: Điều động công chức, viên chức từ sở, ban, ngành về xã: 515 người; Biệt phái công chức, viên chức về xã (thời gian từ 03 đến 06 tháng): 145 người; Điều động công chức, viên chức từ xã, phường thừa biên chế so với định hướng của Trung ương hoặc thừa chuyên môn, nghiệp vụ sang xã, phường thiếu biên chế hoặc thiếu về chuyên môn, nghiệp vụ: 119 người; Điều động công chức, viên chức trong nội bộ cấp xã: 251 người; Biệt phái viên chức sang làm vị trí việc làm công chức trong nội bộ cấp xã: 42 người.

Hai là, triển khai thực hiện chủ trương tăng số lượng Phó Chủ tịch UBND cấp xã nhằm tăng cường năng lực điều hành, quản lý địa bàn.

 Căn cứ Nghị định số 300/2025/NĐ-CP, ngày 17/11/2025 của Chính phủ Quy định khung số lượng Phó Chủ tịch UBND, số lượng và cơ cấu Ủy viên UBND, miễn nhiệm, bãi nhiệm Chủ tịch, Phó Chủ tịch UBND; Trình tự, thủ tục điều động, cách chức Chủ tịch, Phó Chủ tịch UBND và giao quyền Chủ tịch UBND, Thường trực Tỉnh uỷ đã ban hành Thông báo kết luận số 281-TB/TU, ngày 22/4/2026 về nguyên tắc, tiêu chí, quy trình lựa chọn nhân sự Phó Chủ tịch UBND cấp xã tăng thêm trên địa bàn tỉnh; Theo đó, đã quy định cụ thể tiêu chí, nguyên tắc và thứ tự ưu tiên trong bố trí tăng thêm Phó Chủ tịch UBND cấp xã từ nguồn cán bộ cấp tỉnh.

Nhân sự được lựa chọn là công chức, viên chức lãnh đạo thuộc các sở, ban, ngành, cơ quan, đơn vị cấp tỉnh về UBND cấp xã để giới thiệu ứng cử bầu Phó Chủ tịch có trình độ chuyên môn phù hợp với nơi cần bố trí; Có năng lực, kinh nghiệm công tác tại các cơ quan, bộ phận liên quan tới lĩnh vực, công việc dự kiến phụ trách; Đáp ứng tiêu chuẩn chức danh, có chuyên môn, kinh nghiệm phù hợp, đủ thời gian công tác và không thuộc trường hợp bị xem xét kỷ luật, bảo đảm vừa tăng cường năng lực điều hành ở cơ sở, vừa hạn chế xáo trộn đội ngũ lãnh đạo cấp phòng tại các sở, ngành.

Ba là, tiếp tục thực hiện công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức, viên chức phục vụ trong bộ máy chính quyền địa phương 2 cấp của tỉnh.

Tỉnh Phú Thọ đã đổi mới mạnh mẽ công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức theo hướng “học để làm được việc”, gắn với yêu cầu vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Trong 6 tháng cuối năm 2025, toàn tỉnh đã tổ chức 11 lớp bồi dưỡng cho 812 học viên về các lĩnh vực an toàn thông tin, chuyển đổi số, khởi nghiệp đổi mới sáng tạo, tiếng dân tộc và kỹ năng tham mưu, truyền thông chính sách.

Ngày 27/3/2026, UBND tỉnh ban hành Kế hoạch số 91/KH-UBND về đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức năm 2026 với 27 lớp cho khoảng 3.500 cán bộ, công chức cấp tỉnh và cấp xã. Đến nay đã hoàn thành 01 lớp trực tuyến trên nền tảng MOOC với 1.945 học viên tham gia, đồng thời đang triển khai 26 lớp trực tiếp cho 1.924 cán bộ, công chức cấp xã.

Điểm mới nổi bật của tỉnh là cho phép cơ sở đề xuất chuyên đề cần bồi dưỡng, nội dung đào tạo tập trung xử lý các vấn đề thực tiễn tại địa phương; Đồng thời, gắn kết quả học tập với đánh giá KPI, quy hoạch, sử dụng và bổ nhiệm cán bộ, góp phần nâng cao năng lực thực thi công vụ, tư duy quản trị hiện đại và khả năng ứng dụng chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo (AI) trong hoạt động công vụ.

Bốn là, tổ chức tăng thêm phòng chuyên môn thuộc UBND cấp xã phù hợp yêu cầu nhiệm vụ sau sắp xếp đơn vị hành chính.

Thực hiện Nghị định số 370/2025/NĐ-CP, ngày 12/6/2025 của Chính phủ; bình quân số phòng chuyên môn cấp xã của tỉnh Phú Thọ là 4,5 phòng/xã. UBND tỉnh đã chỉ đạo Sở Nội vụ tham mưu UBND tỉnh báo cáo Đảng ủy UBND tỉnh, Thường trực Tỉnh ủy và Ban Thường vụ Tỉnh ủy về phương án tăng thêm 74 phòng chuyên môn cấp xã cho các địa phương, trong đó đề ra nguyên tắc, tiêu chí cụ thể khi tăng thêm phòng chuyên môn gồm: Phân loại đơn vị hành chính, quy mô dân số, diện tích tự nhiên, trình độ phát triển, điều kiện kinh tế - xã hội, phân cấp, phân quyền giữa các cấp chính quyền địa phương và các yếu tố đặc thù của từng loại đơn vị hành chính,… để đảm bảo khoa học, công khai, minh bạch, phù hợp với yêu cầu thực tiễn quản lý.

Năm là, tiếp tục hoàn thiện công tác cập nhật cơ sở dữ liệu cán bộ, công chức, viên chức toàn tỉnh trong thực hiện chủ trương chuyển đổi số quốc gia để thống nhất quản lý hiệu quả.

Thực hiện chủ trương về đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số theo Nghị quyết số 57-NQ/TW, Sở Nội vụ đã tập trung triển khai quyết liệt các giải pháp xây dựng hệ thống quản trị nhân lực hiện đại. Quyết liệt chỉ đạo 192 cơ quan, đơn vị hoàn thành cập nhật, đồng bộ 88.921 hồ sơ cán bộ, công chức, viên chức lên Cơ sở dữ liệu quốc gia, đạt tỷ lệ 100% trước thời hạn. Đây là nền tảng cốt lõi giúp tỉnh vận hành bộ máy chính quyền 2 cấp thông suốt, minh bạch sau hợp nhất. Với sự thần tốc và chính xác trong triển khai, Phú Thọ chính thức trở thành đơn vị dẫn đầu cả nước về chỉ số cập nhật và kết nối dữ liệu ngành Nội vụ về thời gian, số lượng hồ sơ được đồng bộ năm 2025.

Sáu là, đột phá trong công tác đánh giá cán bộ, công chức theo KPI

Ban Thường vụ Đảng ủy UBND tỉnh xác định đây là nhiệm vụ đổi mới quan trọng, có tính nền tảng trong nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức, góp phần thúc đẩy cải cách hành chính, chuyển đổi số và nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của hệ thống hành chính nhà nước trên địa bàn tỉnh.

Với phương châm đổi mới phương thức đánh giá theo hướng thực chất, định lượng, công khai, minh bạch và gắn chặt với kết quả thực hiện nhiệm vụ, chuyển mạnh từ phương thức đánh giá mang tính định tính, cảm tính sang đánh giá bằng kết quả, sản phẩm công việc cụ thể theo phương pháp KPI, UBND tỉnh đã ban hành Kế hoạch số 114/KH-UBND, ngày 06/4/2026 về triển khai thực hiện đánh giá, xếp loại chất lượng (theo KPI) đối với cơ quan hành chính và công chức. Mặc dù phương pháp đánh giá KPI là rất mới và khó, nhưng với sự quyết tâm, quyết liệt và tập trung cao độ, UBND tỉnh đã chỉ đạo cơ quan chuyên môn triển khai thực hiện thí điểm đánh giá KPI đối với công chức bằng phần mềm từ tháng 4/2026, dự kiến từ tháng 7/2026 sẽ triển khai đồng loạt trên địa bàn tỉnh. Phú Thọ phấn đấu là một trong các địa phương đi đầu về thực hiện đánh giá công chức theo KPI bằng phần mềm. Ngoài ra, để tập trung một số giải pháp trọng tâm về thúc đẩy tăng trưởng kinh tế 2 con số, tỉnh Phú Thọ đang triển khai đánh giá KPI đối với tiêu chí giải ngân vốn đầu tư công hàng quý, dự kiến thực hiện từ quý III/2026.

Bảy là, triển khai thực hiện và hoàn thiện chính sách, chế độ cho cán bộ công chức trong toàn tỉnh theo hướng dẫn của Trung ương và điều chỉnh cho phù hợp với địa phương.

Tiếp tục triển khai thực hiện Nghi định số 154/2025/NĐ-CP để giải quyết kịp thời chế độ cho các cán bộ, công chức không chuyên trách dôi dư để ổn định tâm lý cán bộ, tránh dao động. Tiếp tục đề xuất với Trung ương để đánh giá lại chính sách phụ cấp cho các công việc, nhiệm vụ công tác đặc thù tại các xã thuộc diện ưu tiên và điều chỉnh lại khối lượng công việc của các xã, phường cho phù hợp với đội ngũ cán bộ.

Tăng cường cán bộ cấp tỉnh, các sở, ban, ngành chủ động đồng hành, hỗ trợ và giúp đỡ, dẫn dắt cán bộ cấp cơ sở, giúp cơ sở đổi mới phương thức làm việc theo hướng lấy kết quả làm việc để phân loại cán bộ.